STELLING VAN RONDEHOEP

De oorspronkelijke bewoners van Australië, de Aboriginals, vinden hun weg door onbekend gebied dankzij gezongen verhalen: de zogenaamde ‘zangsporen’. Deze liederen worden mondeling doorgegeven, van generatie op generatie, en vormen een levende kaart van het landschap. (Bruce Chatwin: De Gezongen Aarde).

‘Zijn er zangsporen in de Venen?’
In 2001 stelde provincie Utrecht deze vraag aan bewoners, vormgevers en kunstenaars. Mijn antwoord lag verscholen in de prachtige patronen die de sloten en legakkers in het Groene hart hier en daar in het slagenlandschap tekenen. Doordat boeren en turfstekers zich bij het ontginnen van het veen consequent oriënteerden op de kronkelende veenstroompjes of op markante bakens op de horizon maakten zij deze intrigerende patronen in de verkaveling.

‘Land art avant la lettre’
In polder de Rondehoep zijn alle slootjes georiënteerd op één centrale wetering. In het noordelijke deel van de polder komen alle slootjes in één centraal punt samen. De meanderende riviertjes de Amstel en de Waver bepalen de karakteristieke, gelobde contour van de polder. Dit allemaal samen maakt polder De Rondehoep op topografische kaarten verrassend herkenbaar, als een gigantische tekening van een eikenblad; ‘Land art avant la lettre’.

De Stelling van Amsterdam
Rond Amsterdam ligt een ring van forten en verdedigingswerken: de Stelling van Amsterdam (1890). Ondanks de grote verstedelijkingsdruk is het open landschap tussen de forten grotendeels intact gebleven. Dat geldt ook voor polder De Rondehoep.
Aan de voet van polder liggen de forten Waver-Amstel en Botshol, beide onderdeel van de Stelling, maar in de eenentwintigste eeuw heeft de polder geen verdedigingswerk nodig tegen een vijand die vanuit het zuiden nadert, ze heeft een baken nodig dat het landschap van binnenuit beschermt. Vanuit het hart van de polder richt een nieuw fort de blik naar het noorden, waar ze hoofdstad met het Amstelkwartier, de Zuidas, Amsterdam Zuidoost, Aalsmeer en Schiphol dreigend op zich af ziet komen.

De Stelling van Rondehoep
Als een vooruitgeschoven post vanuit het Groene Hart bespiedt polder De Rondehoep de hoofdstad. Toch is het grootste gevaar niet die oprukkende stad, niet de infrastructuur, niet de economische druk. Het grootste gevaar is de onwetendheid. Daarom laat De Stelling van Rondehoep een verhaal rondzingen, een hedendaags ‘zangspoor’ over een bijzonder en kwetsbaar landschap. Als ik erin slaag hiermee de onwetendheid weg te nemen, heeft de polder dan nog een fort nodig?

Stelling 1 ‘Het labyrint van sloten vertakt zich als bladnerven in de groene oase. Maar deze aderen voeden de polder niet; zij voeren het water af uit de vele geheugenlagen van het veen.’

Stelling 2 ‘Met natuurnota’s als wapens, recreanten als troepen en de tijdgeest als munitie verzet De Stelling van Rondehoep zich tegen het economische geweld van de Deltametropool. Of is deze ‘nieuwe natuur’ een luxe die wij ons kunnen veroorloven door datzelfde economische geweld aan de andere kant van de linies?’